SECCION

DE LENGA D’OC

DEL PEN-CLUB  INTERNACIONAL


2020: LOS ACAMPS PEN A L’ORA DE l’ENCAFORNAMENT


« Lo Mau sens cara, sens agach, sens còrs…Lo Mau enveirent e pertot drech, levat, rescondut, e que mestreja la ciutat…la paur qu’esparnha digús ». [Max Roqueta, La Cèrca de Pendariès 1996].

Nos èra sortida de la memòria desempuòi un sègle, aquela amenaça que l’umanitat aviá viscut amb ela tot lo temps o quasi. I aviá de desgordits que ne finissián per dire que tot aquò èra de messòrgas e que caliá forviar las vaccinaccions. Ara l’eveniment que redobtavan los infecciològs desempuòi de desenats d’annadas es arribat, tota la planeta viu a l’ora d’una pandemia que desorganiza tot.

Avèm viscut aquò tanben en Occitania amb una prumièira èrsa que siaguèt mens marrida que dins d’autres endreches e una segonda que nos aclapa en plen.

Dau 17 de març au 11 de mai nos sèm donc atrobats « confinhats », e i tornam desempuòi lo 30 d’Octòbre. Confinhats, cossí dire aquò en Occitan ? D’unes an escrich de paginas de lexicografia saberuda aquí dessús. Istoricament en Provença i aguèt la « serrada » per forviar las marridas rèbas. I sèm mai.

Confinhats o constrenchs a la serrada, nos cau donc ensajar de fonccionar « en archipèla » per reprene lo concèpte de nòstre car amic Felip Gardy. Maudespièch d’aquelas endevenenças qu’embarran mai d’un de nautres a l’ostau. 

Es mens agradiu que de se veire per de bon mas poirà èsser l’escasença de contactar mai de mond, que desmpuòi quauques annadas qu’avim apas organizat de reunions als quatre caires dau país lo nombre de participants actius se restrechissiá.

Totes los eveniments PEN internacionaus o locaux se son ongan debanats a distància:


1.      « Hate speach » « la parladissa d'òdi » Online regional consultation meeting, European and Central Asian PEN Centres (6 e 13 de Junh de 2020)

Aquel dissate la discussion dau PEN sus lo discors d’asirança (hate speech) s’es debanada sus internet, moderada per Laurens Hueting. Recampava los centre europencs e d’Asia Centrala. Expression de discriminacion asirosa per quauqu’un. N’i a mai d‘un gra, se’n pòt definir quatre. Ostilitat e violéncia es lo mai naut gra. Mas n’i a tres au dejós que ja marcan ja çò que se pòt sonar una violéncia lengatgièira.

E nautres aquò nos concernís de mai d’un biais.

Lo PEN occitan de segur i participèt e i apondèt una remarca :

« Just a comment from Occitan PEN. We are very glad to participate in this pannel. This issue is largely relevant to our everyday life since our (minoritary) language and our culture (occitan/langue d'Oc) are still a matter of joke and of shame in France and it is not easy to overtly show we speak this language, this does not seem serious and most people will laugh. Clearly we suffer from some degree of hate speech which seems very difficult to stop because it lasts from many centuries and is in line with the official French ideology of "unity of Republic »

Lo PEN anglés aviá lançat una reflexion sus las confinhas dau drech d’expression : fins ont vai aiceste se n’arriba a promòure la parladura d’òdi ! (« Who Loves Hate Speech? Is a love of freedom of speech synonymous with a “love” of hate speech?”)

De notar que lo PEN francés es estat representat per son president Emmanuel Pierrat fòrça actiu sus aquel sicut (es l’avocat dau jornau Charlie Hebdo). Emmanuel presidís ara tanben lo Comitat PEN per la Patz que ven de far paréisser la declaracion de París (21 de genièr de 2020).

2. 6th international congress of writers writing in korean: participacion dau PEN occitan, veire la video en seguissent lo ligam

6th international congress of writers writing in korean:

participacion dau PEN occitan, presentant nòstra cultura dins l'encastre de las culturas amenaçadas

veire la video en seguissent lo ligam


La dicha dau mandadís dau PEN occitan (veire la video)

Hello I'm Jean-Frédéric Brun, the president of the Occitan PEN centre. In a few words I will first introduce my language, Occitan, which is probably not familiar to many people.

You can see on this map that all the South of France and some little parts of Italy and Spain represent the area where the historical language was not French but Occitan. This language belongs to the family of Romanic languages. It has been written since the 10th century and gave birth to an important literature with thousands of writers and literary works. It played an important role in the history of European literatures during the middle age but then French became more and more the only language of the Kingdom of France and other cultures were progressively erased. However, we have been so lucky to obtain a Nobel Prize in 1904, given to our great poet Frederic Mistral. To introduce myself I can say that I have been the author of a dozen of books of poetry or narrative that provide a clear demonstration,  with the works of many other Occitan writers, that our language is not dead and wants to continue to enchant our life during the next Millennium.  

I come back to the film. It is quite impressive and delivers, I think, several important messages. The film starts with a few sentences which remind us that many languages are going to disappear during the next century.   It is clear that this decrease in the number of languages and the number of living cultures on earth is a very concerning issue because we know at this time that language precedes thought, so that the reduction in the number of spoken languages in the world means that the richness and the power of human thought will be dramatically diminished. We know that some people dream of a unique language that would be spoken all over the world and imagine that this language will be English. People that share this belief think that it would be a good thing if languages other than English completely disappear.  It is clear that this is a terrific mistake because:  first, this is not realistic and despite all efforts made to eradicate linguistic diversity, linguists tell us that there will be definitely several languages and some degree of remaining linguistic diversity. On the other hand this will undoubtedly be a terrific loss for human civilizations.

Actually this film presents us the history of Korean culture and provide a quite impressive example of vitality that can help us to imagine how a culture can escape the expected black hole. 

This film points out how painful has been the history of this country, set between two very powerful neighbours. Nonetheless, we can see that, after periods of storm, Korea has always been able to blossom again, with a strong and rich culture. The film underlines the importance in this process of the 15th century reform of spelling that instituted Hangul as a new standard.  This linguistic reform gave to Korean language an even stronger identity, allowing it to adapt to a rapidly evolving world. It is quite impressive to discover that this reform seems to be one of the keys of the modern success of Korean at the digital age.

For all languages and culture that want to live, the example of Korea deserves careful attention. It is important for all languages to have their own standards of writing  that strengthen their ability to describe the reality of the world with a very specific way, and then it is important to make this language live with intensity and build the original world of which it alone carries the germ. French Linguist Henri Meschonnic used to say that beyond linguistic rights there were obligations towards languages and language. “The biggest danger for a language, he said,  is not the hegemony of another language, even and even more if this hegemony is merely economic-political, the main danger (result of reducing language to the language) is the lack of (artistic, ethical, political) value creation by those who speak it. Lack of creation equals betrayal.”

 After we have affirmed rights of languages, it is time to proclaim our obligations towards them.

I think that the wonderful film presented by the Korean PEN Centre is clearly an illustration of this, and an example of the solutions that can make a language fulfil its potential  of enriching universal civilization.


3.       L’acamp dau Comitat dels Dreches linguistics e de la Traduccion (TLRC) dau PEN Internacionau, 17 d'octòbre de 2020: - JUSTíCIA LITERàRIA PER TOTAS E TOTES

Lo novèl president nòstre amic basc Urtzi Urrutikoetxea recapitula çò que s'es fach e explica sos projèctes.
Demest 80 participants i sèm estats tanben - sens mancar de dire que la situacion de la lenga d'Òc es bravament amenaçada per las politicas actualas de l'ensenhament.

4.      Lo 86en Congrès mondia de PEN Internacionau dau 2 au 6 de novembre de 2020 : amb per tèma « LA LIBERTAT D’EXPRESSION A L’ORA DE LA PANDEMIA ». )



La presidenta internacionala Jennifer Clement dobrís lo congrès amb una dicha magnifica


E coma cada an avèm nòstras cadièiras voidas; escrivans tuats, enlevats, dispareguts, incarcerats... amor a lor trabalh d'escritura...

E una autra resolucion sus çò que devenon los drechs d(escriure e de s'exprimir en temps d'epidemia: Résolution de PEN relative à la Liberté d’Expression en Temps de COVID-19 (l'avèm pas encara revirada en occitan).

5.      Teleacamp  PEN Occitan dimècres 4 de novembre

Per aquel primièr acamp zoom es èrem 7 totes ravits d’escambiar en lenga nòstra de dempuòi lo fons de nòstras cafornas. Au meteis temps se debana lo congrès mondiau dau PEN el tanben en virtual sus zoom.


Avèm convengut qu’aquela malemparada pòt n butar a rebombir en se recampant regularament d’aquel biais, aisidament, escafant las distàncias. Antau aquela tantossada i aviá Tolosa (Franc Bardòu) lo Roèrgue (Sèrgi Carles) lo país Montpelhieirenc (JG Roqueta e JFB) e Marselha (Sara Laurens e Teiriç Òfre) e lo Quebèc amb nòstra afeccionada Maelle.

Avèm discutit de la data de l’acamp generau que se fai de costuma  un dimenge de decembre e que lo cau preveire tanben amb aquel sistèma. Prepausèrem dimenge 6 de Decembre, de confirmar.

S’es discutit de far benlèu un blòg, e de far regularament d’acamps virtuaus d’aquela mena. Avèm una suggestion de Rotland Pecout que suggerís que dins la seguida de çò que s’es fach per   l’omenatge au paure Samuel Paty faguèssem la promocion de letras e tèxtes de Joan Jaurés, granda consciéncia umanista que l’occitanisme pòt revindicar a bon drech e que la ben pensança franchimanda instrumentaliza en ne faguent un simbòl e en escafant l’originalitat de sa pensada, nòstre car Jòrdi Blanc o mostrèt clar, podèm prene a nòstre compte e far conóisser lo Jaurès autentic…

6. Kurdish PEN Center  "Writers in Prison Day" 13th November 2020 in Amed/Diyarbakir 

Avèm tanben participat a aquel acamp amb nòstres amics kurds, tant malament macats per l'istòria recenta. Agairats per los estats- nacions de l'environada que se partejan lor territòri. Turquia e Iran los oprimisson regde e en Iraq e Siria son estats ocupats per l'esglariant Estat Islamic que quora conquistavan un vilatge tuavan los òmes e prenián femnas e manits coma esclaus sexuaus. Aquí l'anóncia de l'acamp.

Our homeland, Kurdistan, has been divided amongst 4 states for almost one hundred years, in which there has been many atrocities committed by the ruling regimes to annihilate and assimilate Kurds, although in more recent times further violence and oppression has unfolded on all sides of our country, with frequently occuring arrests, kidnappings, tortures, and deportations. On-going numbers of Kurdish writers, civil leaders, and journalists continue to be arrested and imprisoned by Turkish and Iranian regimes.Numerous international human rights treaties including the freedom of expression and the right to education in one's mother tongue are recognized as natural rights of being. Yet the Kurds, who are numbering around 50 million people worldwide, continue to be deprived of such fundamental rights.The meeting will offer insight to the experiences of a number of Kurdish writers recently released from Turkish prisons who will honour us with their presence, alongside the attendance of Kurdish language teacher Zara Mohammadi, who was sentenced to 10 years in prison by Iranian authorities for educating Kurdish children on their native language.

Sèm 29 participants virtuaus a aquel acamp PEN. Berivan Dosky dobrís la sesilha. Saluda los amics presents e de segur la preséncia demest totes de son "dear occitan friend". Se parla dau COVID19 que fai tanben pro de mau au Curdistan. An perdut son pus grand poèta d'aquela marrana. Mòstran un film qu'explica que de segur la plaça dels escrivans es pas entre parets, dins una càrcer, es au mitan dels sieus. Se rementa que la comunitat dels autors recampats dins PEN sap ben que la situacion dels autors curds es esfraiosa.



lo poèta kurd Jalal Malaksha


Jennifer Clement presidenta de PEN Internacionau participa de segur a aquel acamp virtuau e sa dicha es pertocanta. Rapèla l'immens poèta que siaguèt Omar Khayyām (autor d'aqueles quatrens diches "rubaiyat" que se diguèt que cordurava los tibanèus de l'intelligéncia dins una fabrariá de patiment ) qu'a legit ela en anglés. Parla tanben dau terrible mortalatge que Saddam Hussein faguèt a Halabja amb sas armas quimicas dins la vila kurda de Halabja en Kurdistan irakian dau 16 au 19 de març de 1988.  Jot lo govèrn de Ali Hassan al-Majid (dich « Ali lo Quimic ») i moriguèron mai de 5000 personas. Carles Torner, director de PEN Internacionau, comenta la question de la situacion  de la lenga kurda qu'a bèles paucs après 1991 se conquistava sa pichona plaça mas que la Turquia i metèt brutalament empach fai dètz ans. En 2021 per lo centenari de PEN la cultura Kurda serà particularament celebrada. D'abòrd qu'en agairant los kurds es la comunitat dels escrivans representada per PEN qu'es agairada dins son entièr, ço ditz Carles.

Brèvament se parla de Zara Mohammadi, ensenhaira de Kurd condemnada en Iran a dètz ans de prison per aver ensenhat los manidets kurds en lenga kurda. Las autoritats academicas indican qu'un manit que parlèsse lo kurd puslèu que lo persan serà considerat coma mentalament deficient e trach dins un establiment especializat... E puòi se parla dau grand poèta Jalal Malaksha que la rèba s'emportèt, ne mòstran un polit film, amb lo poèta que parla e puòi la scèna terriblament pertocanta de sas funeralhas seguidas per una frapa de mond que cridan son nom e auboran son imatge. Grand poèta nacionau aimat que non sai per los sieus. Un engèni ço dison. A Berivan li venon las lagremas, capita pas de las reténer. 

Un pichon film amb una musica trista presenta 10 escrivans en prison. Son nom e la cobèrta de son libre. Fecrîe Benek (20 ans de prison) Ferhan Mordeniz (25 ans de prison), Firat Can (15 ans de prison), Hamis Orbay (17 ans de prison), Kerem Bîlen (25 ans de prison), Kerem Bîlen (25 ans de prison) Çeliker Laleç (a vida)  Leyla Atabay (25 ans de prison), Mahmût Yamalak (30 ans de prison) , Selahattin Demirtaç, Medya Yaklav (a vida)... Helval Dilbihar descriu çò que vivon aqueles escrivans dins sas càrcers. El es estat arrestat cinc còps e a passat 16 ans de sa vida en càrcer... L'escrivana

Gluges Deryaspî conta son arrestacion, cossí la venguèron tirar de soon lièch anuòch mentre dormissián sos manits. Sus una denóncia anonima. 

Salil Tripathi comenta: "The powerful testimonies we have heard, the poignant and moving accounts of courage we are witnessing, remind us why we do what we do at PEN. There is nothing more powerful than the symbol of writers challenging those with power, by using nothing but their gifts - of courage and imagination, and a stubborn instinct to speak the truth. The concerns are universal, the issues are specific. But by coming together on Nov 15 - the Day of Imprisoned Writer - the PEN Community around the world reminds those writers who are deprived freedoms that they are not alone: As Alain Mabanckou wrote to Emoh Meyomesse: “You are not alone in captivity because when writers are thrown in prison, they are followed in their cells by an army of readers and the loud footsteps of their outraged colleagues.” Let us continue to outrage. And may there be a day when all our sisters and brothers are free to dream, to write, to imagine. My solidarity with all of you."

Impressionanta e pertocanta session. Cossí imaginar una cultura mai agairada qu'aquesta, e que pasmens se quilha en dignitat davant la mauparada?


7.      Teleconferéncia dau PEN Occitan 18 de novembre de 2020

Se sèm donc recampats un còp de mai en teleconferéncia Zoom per prene encara mai en mans aquela aisina, que nos vai permetre de comunicar dins las setmanas venentas. A bèles paucs ne prenèm l’abitud. Se sèm donc retrobats a 8 : Danielle Jullien, Joan-Frederic Brun, Joan-Pau Creissac, Joan-Guilhèm Roqueta, Franc Bardòu, Teiriç Òffre, Sarà Laurent, Sèrgi Javaloyès. Una discutida interessanta per apreparar l’acamp generau que sa data a dimenge 6 de decembre es donc retenguda.


Danièla comença amb una proposicion ; es qu’escambièssem de tèxtes  literaris o divèrses sus nòstere siti. Sufís  de los mandar a jf Brun. Aviam  ja acomençat e puòi s’es aconsomit. Veire : http://www.jfbrun.eu/penclub/textes.htm

Comunicacion. Avèm nòstre siti que podèm, pro qu’o volguèssem, enriquesir, far fonccionar e utilizer: http:www.pencluboccitan.org . E los malhums sociaus? pagina facebook, twitter ? Ne discutissèm. Aviam una pagina facebook associada a la de JF Brun mas aiceste s’es desinscrich de Facebook e la pagina i es pas pus. S’un de nautres se vòu mainar de la reviudar ? Joan-Pau Creissac fai remarcar que per la comunicacion caudriá aver una tièira d’adreiças de jornalistas de de mèdias. Lo paure JM Courbet nos n’aviá alestida una. La acausdrà reprene e reactualizar.  

Talhièrs. Ne fasiam a l’acomençança e puòi se siam aconsomits. Se pòdon retrobar a aquel adreiça :

http://www.jfbrun.eu/penclub/tauliers.htm

De fach es aisit – ami necite – d’i tornar. Amb las teleconferéncias ne podèm organizar tre ara. Ne vesèm 3 que caudrà programar dins los meses venents :

-          La lenga normada, enjòc per lo sègle XXI , sos rapòrts amb la lenga d’usatge e la dels escrivans?

-          La traduccion o la revirada, dos biais de transpausar un tèxt d’una lenga dins l’autra ?

-          L’edicion, amenaçada de mai en mai…

Lenga normada… Es l’ocasion de parlar de l’Acadèmia occitana e dau Congrès, qu’òbran totes dos a d’otisses normatius. Mas malurosament sens ligam entre eles. Franc nos explica cossí foncciona l’Acadèmia, qu’a per tòca d’establir amb lo mai de seriós possible un occitan de referéncia, utilizable per los espleches numerics dau sègle XXI. Trabalha desempuòi 10 ans, en pichon comitat, sens ges de mejans. Per çò que tòca lo Congrès, Sèrgi Javaloyès qu’a obrat a lo metre en plaça nos explica que la filosofia que presidiguèt a son desvolopament es diferenta. I aviâ un contèxt estrategic dificil. Cau reconòisser que la dialectalitat de la lenga es un subjècte bravament sensible. E que descabèstra de contèstas pas totjorn rasonablas. Nos cau téner compte d’aquò. Au Bearn e en Provença i a d’unes qu’espian l’evolucion de la lenga occitana cap a una unicitat de mai en mai afortida amb una ostilitat qu’es pas de crèire. Sarà Laurens nos rapèla qu’en Provènça i a lo famós « collectiu » mai afogat a luchar contra l’occitanisme qu’a promòure lo Provençau. Domina pas tota la scèna en riba gaucha de Ròse, urosament, mas fai pro de rambalh e reçap pro de subvencions. E de segur coma o analiza Sèrgi qu’a viscut tot aquò de pròche los mai acarnassits son los qu’an ges de reflexion linguistica aprigondida. E acusan los occitans de tot, de centralisme totalitarista, d’antisemitisme, de pedofilia…. De pas crèire e pasmens es coma aquò. Se parla tanben de la situacion au país Basc : la normalizacion de la lenga es pas tanpauc enlai un problèma resolgut, maugrat un mièg sègle d’oficialitat de la lenga detràs Pirenèus. Coma que siá farem un talhièr detalhat sus aquela question importanta. Poiriam prene per basa lo prumièr talhièr que faguèrem sus aquò [http://www.jfbrun.eu/penclub/tauliers_lenga.htm]. Fasèm remarcar que l’escrivan es en situacion d’aver un agach sus lo fonccionament de la lenga que vai mai luònh qu’aquel de la normalizacion linguistica o de la dialectologia. Sagís de far fonccionar una lenga per dire la vastitud dau mond, que siá plena de vida. Sèrgi Javaloyès insistís sus aquel ponch. Lo vestit de la lenga escricha es una question fòrça  importanta, de segur, mas que ven après aquel imperatiu fondamentau : per que siá viva cau d’en primièr qu’una lenga carregèsse la vida.

Parlam tanben un pauc de la traduccion e de sas especificitats dins una lenga coma la nòstra, entre l’imperatiu de pegar lo mai estrechament que se pòt a l’originau e l’escomessa de far passar dins una lenga las emocions carrejadas per un tèxt dins una autra lenga, que lo mot « revirada » ne pòt suggerir lo caractèr subjectiu. Caudrà far un novèl talhièr aquí dessús e poirem reprene per anar mai luònh las conclusions d’aquel que faguèrem en 2009 a Tolosa.  [http://www.jfbrun.eu/penclub/tauliers_reviradas.htm].

Autre subjècte preocupant que non sai : l’edicion. Avèm dos editors que participan a nòstre escambi. Sèrgi Javaloès (Reclams) fai 7 ans aviá fach lo ponch sus aquela situacion grèva, per la region Aquitània. Tot un rapòrt, puslèu alarmista. Fòrça de libres se vendon pas, de temps en temps n’i a un que capita coma la recenta antologia de la poesia femenina de Paulina Kamakine : fin finala es un pauc coma dins totas las literaturas. Problèma mai grèu, de joves escrivans de mens 30 ans, n’i a pas gaire d’aquesta passa, son mai atirats per la Cançon o d’autres mòdes de creacion sus lo oèb. De segur cau una politica activa e perseguida d’encoratjament a l’escritura occitana, amb una mena de companhonatge (coma aquò se faguèt desempuòi la Respelida, que Mistrau, Romanilha, Lafont, Camelat… revisavan los tèxtes dels joves… ) mas ara es una necessitat vitala, s’i cau engatjar d’a fons e una estructura amb quala devèm lançar aquò es lo CIRDOC. Mai d’un de nautres a una experiéncia d’aquela mena de companhonatge qu’es fin finala un usatge espandit. Lo cau alargar fòrça mai per far espelir de nòvas generacions d’escriveires.

Es benlèu aquí lo prètzfach mai urgent.

Joan-Guilhèm Roqueta tòrna parlar dau trabalh sus los tèxtes de Jaurès : un grand pensaire que los occitans pòdon revindicar amai los franceses l’aguèsson instrumentalizat en impausant una curiosa conspiracion dau silenci sus sas òbras e sa pensada veradièiras. I a de tèxtes sieus que cau refar circular , mai que mai ara après lo mortalatge sanguinós de Samuel Paty. Tèxtes en francés de segur per de rasons d’eficacitat, mas sens oblidar l’occitan. Podèm a bon drech coma intellectuaus occiatans revindicar Jaurès, e los trabalhs recents  de Jòrdi Blanc nos’n balhan los mejans. Teiriç Òffre nos rapèla que mai d’un tèxt occitan, coma per exemple d’unes de Bosdon, ne parlan.

Nos quitam a 20 oras amb la decision de se reveire per l’AG en decembre e d’acamps tematics que se podràn far coma aqueste sens bolegar de nòstres ostaus, veirem aquò segon l’evolucion de l’epidemia que nos i embarra per lo moment. 

8.      Dijòus 3 de decembre de 2020: « la porosité entre la langue française et les autres langues de l’espace francophone »

Acamp  organizat per lo PEN francés a l’iniciativa de Philippe Pujas e de Malik Diarra sus las lengas de l’espaci francofòn.

29 participants dels quatre cantons de la tèrra que se pòdon recampar per escambiar sus las lengas de la francofonia. Jennifer Clement, presidenta dau PEN Internacionau, es aquí tanben. Antoine Spire, president dau PEN francés afi una introduccion de prumièira borra en indicant que l’espaci francofòn es l’espaci d’una pluralitat de lengas. Prepausa d’articular lo francés sus aquela diversitat per lo vivificar.

Lo luòc ont lo francés es pas ges en declin es l’Africa, que s’es apoderada de la lenga de l’ancian colonizaire e ne fai quicòm mai, la plega a son biais.

Françoise Correa, professora de literatura au Sénégal, parla prumièira. Au Senegal i a una lenga generala, lo wolof, que tot lo mond mestreja dins lo país, en mai de sa lenga vernaculara pròpia. Donc cada senegalés a après en mai de sa lenga lo francés e lo wolòf. E l’intervenenta nos explica cossí s’es renduda compte qu’una nòva lenga li pòrta quicòm de mai. Quand foguèsse solament que d’unas lengas an de mots per exprimir de realitats que se dison pas dins l’autras lengas. La resulta de las interpenetracions entre las lengas es un enriquesiment mutual de las lengas. Lo francés dau Senegal madura e pren mai de fòrça.

Fatoumata N’Gom es per que las lengas africanas desvolopèsson son usatge escrich encara mai e regreta de pas èsser capabla d’escriure ela meteissa en wolòf.

Malik Diarra comença en diguent que « Çò qu’òm a dins lo còr non se pòt dire que dins la lenga maternala » e discutís la sociolinguistica de la francofonia en Africa, amb la mesa en evidéncia d’una « colonisacion linguistica ». E refuda que lo futur e lo present condemnèsson lo passat.

Tanella Boni de dempuòi la Côte d’Ivoire descriu la situacion  dau fàcia fàcia entre las lengas dins son país. Explica cossí li a caugut « approvoiser » la lenga francesa. Longa batalha. De lengas n’i a un fais tanben dins son país. La francizacion dau país dau temps de la colonizacion aviá pas per tòca de formar d’elèits mas de poder comunicar amb los obrièrs, los auxiliars, etc… Aquò fins en 1944 ont lo discours de de Gaulle a Brazzaville dobriguèt un autre temps de la francofonia. Dins lo meteis temps las lengas africanas siaguèron acaradas a d’objèctes novèls : bicicleta, automobila, que lor cauguèt trobar un nom. La lenga s’apropria los objèctes. Quand escriu en francés se sentís au crosador de las lengas amb un imaginari formatat autrament per d’autras lengas. Aitanben planhís qu’una escrivana coma ela se sentís pas una plaça a part entièira dins l’espaci francofòn. La francofonia es pas la França.

Es lo moment de parlar au nom dels occitans. Dise ieu lo bonur de se retrobar dins l’ambiéncia PEN ont l’existéncia de nòstra cultura es admesa. Mentre o es pas en França, o sabèm pro. Aitanben nòstra situacion qu’a bèles paucs se melhorava, amb tanben una lenga qu'èra venguda capabla de dire poderosament lo mond d’ara, après tant de tressimacis, es subran terriblament compromesa. L’espaci qu’aviam conquistat, per menut que siágue,  l’escòla e dins los mèdias, es subran virtualament aneientit. E  pasmens avèm davalat dins lo trauc negre de l'avaliment de la lenga orala transmesa, l’avèm atraversat, e sèm de l’autre costat mas la lenga foncciona perfiechament, los que la causisson pòdon abraçar poderosament la totalitat dau real. Representam una « situacion limit » que mòstra cossí es dificil de tuar una lenga s’es portaira d’una literatura. Situacion limit. La lenga d’òc es pas pus « lenga maternala » mas "lenga maire", maire au sens de matritz, lièch de riu. Riu ont raja la vida. Una autra vida que la d'una autra lenga. Parle dau conflicte amb lo francés. Situacion d'escrachament. L’escrivan d’òc cèrca de far quicòm mai que çò que fariá en escrivent en francés. Quicòm de mens cerebral, de mai carnal. O teorizèt nòstre Fèlix Castan. La revirada es antau un exercici malaisit, en tension. Far passar un imaginari formatat per un autre espaci de pensada dins una lenga que foncciona autrament. Dificil mas apassionant. Mas au sègle XXI los enjòcs fondamentaus son s’èsser una de las lengas que subreviuràn a la disparicion generala anonciada. Aquò pòt semblar un esper baug mas l'escomessa s'amerita d'èsser temptada. E per aiçò nos cau dispausar dels espleches electronics de traduccion automatica, de lectura automatica que son en trin de s'alestir… mas de segur per demorar vius l'imperatiu primièr es d’èsser culturalament creadors. Per ne tornar a l'espaci francés/francofòn e a nòstra plaça en son dintre, l’ideau seriá que la riquesa ligada a la diversitat siá respiechada, e presa en compte dins l’encastre de la societat exagonala, e tanben de pertot. D’abòrd que coma o disiá Antoine Spire se poiriá antau articular la vitalitat dau francés sus aquel sòcle de diversitat. Per la rendre encara mai druda. Polit projècte umanista.

Alix Parodi dau PEN Soïs Romand fai passar aquel messatge: « Bonjour de la Suisse qui a 4 langues nationales pour 8 millions d'habitants… e m’escriu : « la Ville d'Arles donne chaque année un prix de traduction des lycéens en provençal! » li responde « Merci Alix. Oui, dans beaucoup de villes on a de petits symboles analogues, c'est quand même positif car symboliquement ça montre l'existence de la langue et un certain degré d'attachement pour elle... Tu as raison il y a de nombreuses petites choses positives, si on les additionne. On ne se décourage pas! »

Lo Guadelopenc Daniel Maximin ditz que son pas las institucions mas los pòbles que fan las lengas. E que s’òm a pas res de dire ò ditz pas res. L’escrivan es pas lo que s’acontenta de dire çò que la lenga li ditz de far. Es un que s’afronta amb la lenga qu’es quicòm que la despassa. L’escrivan se met en situacion de dependéncia per servir la lenga. E per el « la francofonia es la traduccion », es a dire l’art de recampar de lengas diferentas e non pas de n’impausar una soleta. E balha l’exemple dau Creòl qu’es un trach d’union nascut de la confrontacion de las lengas. Se leva pas de caçòla coma aquò un lengatge, ne rèsta de flòcs. « Les processus par lesquels les gens fabriquent leur culture ce sont toujours des processus d’addition. » E tanben « si on écrit c’est par amour ». Tant vau dire que s’òm es escrivan  una lenga òm l’amanhaga, òm la saqueja pas. La literatura es pas un instrument d’opression, ni la lenga, es un mejan de desliurar. Los dictators l’interdison mas la pòdon pas dirigir. Otís d’emancipacion.

Fulvio Cascia fai passar aquela citacion que vai dins lo sens d’aquel dire : «  De plus en plus les traductions deviendront un art essentiel.…il faut y conduire les poètes »  E.Glissant. E Ndiaga Ndiaye « J'ai toujours considéré que comprendre une langue [de plus] décomplexe l'individu et le libère de cette sorte de tyrannie qu'exerce chaque langue sur ses locuteurs. Le français n'appartient plus aux français. »

David Ferré, autor e editor, testimònia especificament de son trabalh sus la traduccion dau teatre. « Traduire le théâtre d’aujourd’hui ou l’envers de notre langue »

Fulvio Caccia (qu’es italò-quebecò-francés) fai tanben una presentacion de tria. Rementa la nocion de nivèls de lenga e parla dau « plaser de lenga »...  crenhís que la lenga sintetizada per las maquinas perdèsse tota sa vertut allusiva.


9.      Acamp generau PEN club Occitan 6 de decembre de 2020

  De venir. 


PEN-CLUB DE LENGA D’OC :  PER DUBRIR LO TALH : dicha inaugurala de Rotland Pecout  per l'acamp de Decembre 2008. 

Rendut compte dels acamps

Rendut compte dels taulièrs